سلول‌های ایمنی “جوان” علائم آلزایمر را در موش‌ها تا حدی معکوس می‌کنند

بر اساس یک مطالعه جدید روی موش‌ها، سلول‌های ایمنی “جوان” که به طور خاص مهندسی شدن، می‌تونن به معکوس کردن اثرات پیری و آسیب سلول‌های مغزی ناشی از بیماری‌هایی مثل آلزایمر کمک کنن.

این سلول‌های ایمنی در حالت طبیعی به عنوان فاگوسیت‌های تک‌هسته‌ای (Mononuclear Phagocytes) شناخته می‌شن و در بدن جریان دارن و زباله‌ها رو پاکسازی می‌کنن.

اما هر چه سنمون بالاتر می‌ره، این پاک‌کننده‌های سلول‌های ایمنی کمی شلخته می‌شن، زباله‌های سلولی کمتری رو پاک می‌کنن و التهاب بیشتری نسبت به قبل ایجاد می‌کنن. التهاب و تجمع پروتئین ویژگی‌های بسیاری از بیماری‌های مرتبط با سن، از جمله آلزایمر هستن.

بنابراین، محققان مرکز پزشکی سدارس-ساینای (Cedars-Sinai) در آمریکا، تیم‌های جایگزینی از فاگوسیت‌های تک‌هسته‌ای رو با استفاده از سلول‌های بنیادی پرتوان القایی انسانی (Human Induced Pluripotent Stem Cells) تولید کردن – سلول‌های اولیه‌ای که می‌تونن به انواع مختلف سلولی برنامه‌ریزی بشن.

کلایو سوندسن، دانشمند زیست‌پزشکی، می‌گه: «مطالعات قبلی نشون دادن که تزریق خون یا پلاسما از موش‌های جوان، زوال شناختی رو توی موش‌های پیر بهبود می‌بخشید، اما ترجمه این به یه روش درمانی سخته.»

«رویکرد ما استفاده از سلول‌های ایمنی جوان بود که می‌تونیم توی آزمایشگاه تولید کنیم – و فهمیدیم که اون‌ها توی موش‌های پیر و مدل‌های موشی بیماری آلزایمر، اثرات مفیدی دارن.»

محققان متوجه شدن که موش‌های تحت درمان، توی تست‌های حافظه بهتر عمل کردن، در حالی که میکروگلیا (Microglia) سالم‌تری هم توی مغزشون توسعه پیدا کرده بود.

میکروگلیا، فاگوسیت‌های تک‌هسته‌ای سیستم عصبی مرکزی هستن. اون‌ها به کاهش آسیب و زباله‌ها توی مغز کمک می‌کنن، اما توی مغزهای مسن‌تر و مغز افراد مبتلا به آلزایمر کم می‌شن.

یه مزیت مشاهده‌شده دیگه، افزایش تعداد سلول‌های ماسکی (Mossy Cells) بود که به عملکرد صحیح هیپوکامپ (مرکز کنترل حافظه مغز) کمک می‌کنن. این سلول‌های ماسکی هم مثل میکروگلیا، می‌تونن تحت تأثیر پیری و آلزایمر قرار بگیرن.

الکساندرا موزر، متخصص مغز و اعصاب و نویسنده اصلی، توضیح می‌ده: «تعداد سلول‌های ماسکی با پیری و بیماری آلزایمر کاهش پیدا می‌کنه.»

«ما این کاهش رو توی موش‌هایی که فاگوسیت‌های تک‌هسته‌ای جوان دریافت کردن، ندیدیم، و معتقدیم که این ممکنه مسئول بخشی از بهبودهای حافظه‌ای باشه که مشاهده کردیم.»

محققان در ابتدا فرض کردن که فاگوسیت‌های تک‌هسته‌ای می‌تونن بخشی از دلیلی باشن که تزریق پلاسما خون و مغز استخوان، اثرات جوانسازی دارن، و این ایده با نتایج اینجا حمایت شد.

با این حال، به نظر نمی‌رسید که سلول‌های ایمنی مهندسی‌شده‌ای که موزر و همکارانش به موش‌ها تزریق کردن، به مغز حیوانات برسن، بنابراین محققان حدس زدن که اثرات مشاهده‌شده باید ناشی از چیزی باشه که توسط فاگوسیت‌های تک‌هسته‌ای قوی‌تر و سالم‌تر در حال گردش در بدن تولید می‌شه.

سلول‌های ‘جوان’ ممکنه پروتئین‌های ضد پیری یا بسته‌های ریزی که در ارتباطات سلول به سلول دخیل هستن، به نام وزیکول‌های خارج سلولی (Extracellular Vesicles)، آزاد کرده باشن که راهشون رو به مغز باز کردن، التهاب رو کاهش دادن و سیستم ایمنی رو تقویت کردن.

ذکر این نکته مهمه که بیشتر مزایای مشاهده‌شده اینجا توی موش‌های پیر بود، نه موش‌هایی که مهندسی شده بودن تا علائم بیماری آلزایمر رو نشون بدن. همچنین آسیب‌های مغزی مرتبط با آلزایمر زیادی، از جمله تجمع پروتئین آمیلوئید بتا، وجود داشت که ترمیم نشدن.

و هیچ تضمینی هم وجود نداره که ما همین اثرات رو توی مغز انسان ببینیم.

با وجود این محدودیت‌ها، نشانه‌های اولیه این رویکرد امیدوارکننده هستن. اگه این سلول‌های فاگوسیت تک‌هسته‌ای مهندسی‌شده از سلول‌های خود بیمار استخراج بشن، می‌تونن بعضی از معایب تزریق پلاسما خون و پیوند مغز استخوان رو کاهش بدن، بنابراین پتانسیل زیادی برای تحقیقات آینده وجود داره.

جفری گلدن، نوروپاتولوژیست مرکز پزشکی سدارس-ساینای که مستقیماً در این مطالعه دخیل نبود، می‌گه: «این یافته‌ها نشون می‌دن که درمان کوتاه‌مدت، شناخت و سلامت مغز رو بهبود بخشیده، که اون‌ها رو به یه گزینه امیدوارکننده برای مقابله با زوال شناختی مرتبط با سن و بیماری آلزایمر تبدیل می‌کنه.»

لینک منبع